Ruchome



więcej

Nieruchome



więcej

Archeologia



więcej
 

Prace konserwatorskie przy pałacu w Cieszanowicach rozpoczęte

Po wydaniu zaleceń konserwatorskich ruszyły zgodnie z pozwoleniem Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków prace konserwatorskie i restauratorskie przy portalu wejścia głównego oraz gzymsu kordonowego na elewacji frontowej XVIII-wiecznego pałacu usytuowanego w centrum zespołu folwarcznego w Cieszanowicach. Pierwotnie późnobarokowy budynek był kryty wysokim dachem mansardowym z lukarnami o okienkach owalnych i czterolistnych w obramieniach opaskowych z kluczami i esownicami. Posiadał bogatą regencyjną dekorację architektoniczną elewacji, wydatny gzyms kordonowy i koronujący oraz profilowane uszate opaski okien. W lutym 1985 r. w wyniku pożaru spłonął dach i zniszczeniu uległy stropy parteru i I piętra oraz stolarka drzwiowa i częściowo okienna. W trakcie ówczesnego remontu zabezpieczono budynek niską drewnianą więźbą dachową i obito tynki zewnętrzne, pozbawiając pałac oryginalnego, późnobarokowego wystroju elewacji.

Dotowane przez OWKZ prace mają poprawić stan techniczny detalu architektonicznego elewacji budynku. Dlatego będą obejmować zarówno konserwację zachowanych fragmentów gzymsu kordonowego oraz portalu wejścia głównego, jak i rekonstrukcję brakujących elementów gzymsu i portalu. Aby ustalić ich pierwotną kolorystykę, planowane jest wykonanie badań stratygraficznych. W ramach inwestycji zostaną usunięte wtórne przemurowania z gazobetonu zlokalizowane na elewacji frontowej pomiędzy portalem i oknem II kondygnacji i jednocześnie nastąpią uzupełnienia cegłą analogiczną do pierwotnej na bazie zaprawy wapiennej.

Miejmy nadzieję, że jest to rozpoczęcie trudnego, ale jakże satysfakcjonującego procesu przywracania świetności pałacowi.

ROZPOCZĘŁY się PRACE KONSERWATORSKIE w ŁAMBINOWICACH

Na terenie Miejsca Pamięci Narodowej w Łambinowicach rozpoczęły się bezprecedensowe prace konserwatorskie przy zespole zachowanych reliktowo 8 baraków obozowych, będących częścią Stalagu 318/VIII F (344) Lamsdorf. Prace te mają na celu uratowanie śladów historii przy pełnym zachowaniu ich autentyczności.

Wspomniane baraki obozowe zostały zbudowane w 1941 r. dla jeńców radzieckich. W 1944 r. przetrzymywano w nich 6 tysięcy powstańców warszawskich oraz żołnierzy Armii Krajowej (m.in. pisarza Romana Bratnego, historyka Aleksandra Gieysztora czy rotmistrza Witolda Pileckiego). W ciągi kilkudziesięciu minionych lat baraki uległy znacznej degradacji. W tej chwili baraki to prostokątne ściany obwodowe wykonane z prefabrykatów betonowych, bez ścian działowych i dachów. Wcześniej została odbudowana część jednego baraku w celach poglądowych.

Na podstawie przeprowadzonych badań naukowych określono przyczyny zniszczeń i wybrano najodpowiedniejszą metodę konserwacji. Podstawowym założeniem jest zachowanie istniejącej, historycznej substancji budowlanej w największym możliwym stopniu, dopuszczalnym z punktu widzenia bezpieczeństwa konstrukcji. Dlatego też żaden Ze zniszczonych baraków nie będzie odbudowany do stanu pierwotnego. Planowane prace mają na celu poprawę stanu zachowania poprzez wzmocnienie osłabionej konstrukcji murów, zabezpieczenie reliktów ścian przez działaniem czynników atmosferycznych, wyeksponowanie reliktów oraz uczytelnienie ich formy. Istniejące obrysy baraków zostaną oczyszczone z samosiejek, ściany odkształcone i grożące zawaleniem zostaną punktowo zabezpieczone nowoczesnymi przyporami i podporami stalowymi, czytelnie odróżniającymi się od elementów zabytkowych. Zostanie przeprowadzone strukturalne wzmocnienie ścian i tynków, sklejenie pęknięć bez uzupełnień, wszelkie ślady upływu czasu zostaną zachowane dla podkreślenia autentyzmu substancji, ale także zachowania swoistego charakteru miejsca, jego wiarygodności. Całość skłoni do refleksji i zadumy, pokaże także prawdę tego miejsca w kontekście upływającego czasu.

Podjęcie tych prac było działaniem koniecznym i pilnym ze względu na wysokie wartości zabytkowe, historyczne i naukowe Miejsca Pamięci Narodowej w Łambinowicach. Podobną pod względem metod i jedyną na terenie Polski była konserwacja baraków obozowych w Oświęcimiu, gdzie z pieczołowitością zachowano wszystkie autentyczne elementy pochodzące z czasów obozowych: historyczne, zniszczone tynki, oryginalne wydrapane napisy, ślady sadzy i krwi. Podobny wyraz autentyzmu i nieingerencji współczesnej w zabytkową tkankę uzyskamy po pracach konserwatorskich w Stalagu 318 VIII Lamsdorf.

Miejsce Pamięci Narodowej w Łambinowicach decyzją Komisji Europejskiej uzyskało w 2019 r. tytuł Znaku Dziedzictwa Europejskiego.

(oprac. Elżbieta Molak)

Fotografie z archiwum WUOZ-u w Opolu: nr 1-9 baraki przed konserwacją, 10-15 obiekty w trakcie prac porządkowych.

ambinowicePK3 ambinowicePK1 ambinowicePK2
ambinowicePK4 ambinowicePK5 ambinowicePK6
ambinowicePK7 ambinowicePK8 ambinowicePK9
ambinowice4 ambinowice2 ambinowice3
ambinowice5 ambinowice6 ambinowice1

Konserwacja zabytkowych drzwi w pałacu w Mosznej

W czerwcu 2020 r. zostały odebrane przez przedstawiciela Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków prace konserwatorskie i rekonstrukcyjne wykonane przy stolarce drzwiowej, znajdującej się w części zachodniej głównego korpusu pałacu w Mosznej. Ze względu na zły stan techniczny skrzydeł drzwi wewnętrznych w korytarzu na parterze w części zachodniej pałacu rozpoczęto w 2020 roku prace konserwatorskie, mające na celu poprawę stanu technicznego drzwi, polepszenie walorów estetycznych z równoczesnym zachowaniem oryginalnych elementów konstrukcyjnych i dekoracyjnych. W trakcie konserwacji oczyszczono powierzchnię z wtórnych warstw malarskich, wzmocniono strukturę drewna, na powierzchnię położono lakierobejcę, odtworzono listwy przypodłogowe oraz odnowiono okucia drzwiowe, a niezachowane odlano według pierwotnego wzoru. Ponadto wzorując się na wspomnianej zabytkowej stolarce, zrekonstruowano drzwi bez naświetla.

Można powiedzieć, że przeprowadzone prace są kolejnym etapem restaurowania wnętrza rezydencji śląskiego rodu przemysłowych potentatów Tiele-Wincklerów. Obecny wygląd pałac zawdzięcza przebudowie, która nastąpiła po pożarze XVIII-wiecznego barokowego budynku w 1896 r. Przed 1900 r. powstała część wschodnia w stylu neogotyckim z oranżerią, a w latach 1911–1913 dobudowano skrzydło zachodnie w stylu neorenesansowym. Wokół pałacu powstał piękny park z siecią kanałów, po których można było pływać łodziami.

oprac. Katarzyna Długosz-Niedbalec

Zdjęcia z archiwum WUOZ-u w Opolu:

Moszna1 Moszna2 Moszna3
Moszna4 Moszna5 Moszna6
Moszna7 Moszna8 Moszna9

UKOŃCZONO PRACE RESTAURATORSKIE KATEDRY OPOLSKIEJ

W maju 2020 r. zakończono zasadniczy etap prac restauratorskich i konserwatorskich wnętrza katedry Podwyższenia Krzyża Świętego w Opolu, obejmujący nawę główną, nawy boczne, filary międzynawowe i sklepienia. Prace przeprowadził Międzyuczelniany Instytut Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki, według autorskiego programu konserwatorskiego i pod kierownictwem prof. Ireneusza Płuski z Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Na odnowienie czeka jeszcze podchórze, kruchty oraz trzy boczne kaplice: Piastowska, św. Anny i św. Jadwigi Śląskiej.

Przeprowadzone działania restauratorskie były kontynuacją przyjętej
w latach 60.XX w. koncepcji zmierzającej do tzw. regotyzacji wnętrza. Wykonane przeszło pół wieku temu prace odsłoniły średniowieczne wątki ceglane w partiach ścian przy prezbiterium oraz nad emporą chóru muzycznego, które poddano zabiegom konserwatorskim. Jednakże d
uże zniszczenie cegieł oraz brak dostatecznych środków i technik konserwatorskich nie pozwoliły wówczas na ekspozycję gotyckich wątków w pozostałych partiach wnętrza świątyni, które w rezultacie pokryto grubymi tynkami wapienno-cementowymi, nadając im jasną, monochromatyczną kolorystykę. Otynkowanie ścian zmieniło estetykę średniowiecznego wnętrza oraz doprowadziło do dużego zawilgocenia dolnych partii murów i miejscowej destrukcji cegieł.

Celem rozpoczętych w 2017 r. prac było usunięcie tynków ze ścian
i filarów międzynawowych, negatywnie oddziałujących na strukturę murów oraz zmiana charakteru wnętrza. Przeprowadzona konserwacja cegły oparta była na naukowych podstawach. Aby uzyskać efekt autentyzmu zastosowano materiały analogiczne do tych, z których wykonywano średniowieczne świątynie śląskie.
Do prac rekonstrukcyjnych użyto cegieł wypalanych na specjalne zamówienie, przywrócono pierwotny kształt spoin stosowany w średniowieczu i zaprawę naśladującą zaprawę oryginalną. Zachowane fragmenty spoin poddano konserwacji. Usunięto zanieczyszczenia i przemurowania wykonane cegłą współczesną. Zniszczone partie cegieł uzupełniono poprzez tzw. szpałdowanie wątków ściany, drobne ubytki uzupełniono specjalistycznymi kitami. Powierzchnie żeber
i wysklepek  sklepiennych katedry oczyszczono, wzmocniono osłabione partie tynków i uzupełniono ubytki. Żebrom nadano kolorystykę kształtek ceglanych ze spoinowaniem.

Dla utrwalenia historycznych nawarstwień zachowano barokowe przekształcenie prezbiterium oraz pochodzące z lat 60. XX w. sgraffitowe dekoracje ze scenami religijnymi autorstwa krakowskiego artysty, Stanisława Szmuca. Dodatkowo odsłonięto zatynkowane fragmenty sgraffita na ścianie południowej uzyskując w ten sposób możliwość oglądu całej kompozycji.

Równocześnie z pracami konserwatorskimi prowadzone były na zlecenie Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków badania architektoniczne, termoluminescencyjne
i georadarowe. Skorzystano z niecodziennej okazji jaką dały odsłonięte tynki do obserwacji powierzchni ścian, wcześniej niedostępnych badaczom architektury, aby odczytać historię kościoła ukrytą w murach. Badania kilkudziesięciu węzłów budowlanych pozwoliły na weryfikację datowania poszczególnych partii murów, precyzyjniejsze określenie chronologii budowy katedry oraz faz przekształceń bryły i formy architektonicznej, a w rezultacie pogłębienie wiedzy o tej liczącej około 800 lat świątyni. W partiach ścian północnej
i południowej nawy zidentyfikowano fragmenty najstarszej świątyni pochodzące z ok. 1287 r., z pierwszej fazy istnienia kościoła. Była to znacznie mniejsza, trójnawowa bazylika z prezbiterium i przylegającą do niego od północy zakrystią oraz owalną klatką schodową w narożniku południowo-zachodnim. Ujawnione zostały relikty wschodniego zamknięcia południowej nawy bocznej i północnej zakrystii, zlokalizowanej symetrycznie do nawy południowej, pozwalające określić zasięg naw bocznych od wschodu. Nadal całkowicie nieznany pozostaje wschodni zasięg najstarszego prezbiterium. W ścianie północnej pierwotnej zakrystii prowadzący prace konserwatorskie odkryli zamkniętą półkoliście niszę, zapewne lawaterza, oraz położony na wschód od niej, tuż nad poziomem posadzki odpływ wody.
W narożniku południowo-zachodnim pierwotnego kościoła odkryto owalną klatkę schodową
z fragmentarycznie zachowanymi ceglanymi stopniami, prowadząca najprawdopodobniej na nieistniejącą, najstarszą emporę zachodnią lub do pomieszczenia znajdującego się nad dzisiejszą tzw. małą zakrystią. Obecnie relikt klatki schodowej widoczny jest w zachodniej części ściany południowej, od poziomu posadzki do wysokości glifu okiennego. Również ważnym odkryciem było rozpoznanie fragmentu przypory południowej, należącej do najstarszej fazy funkcjonowania kościoła. Na 1 połowę XIV w. ustalono przedłużenie naw w kierunku zachodnim, co wiązało się z rozebraniem okrągłej klatki schodowej i skróceniem dzisiejszej „małej zakrystii”, działania te należą do II fazy rozwoju katedry związanej powiększeniem katedry w kierunku zachodnim. Niezwykle interesujące informacje przyniosły badania georadarowe przeprowadzone w 2019 r. które ujawniły na osi kościoła anomalie, wyznaczające obiekt w kształcie kwadratu, które mogłyby odpowiadać lokalizacji pierwotnej wieży lub kruchty w zachodnim masywie świątyni.

Z III fazą rozbudowy katedry przeprowadzoną ok. połowy XV w. wiąże się przekształcenie bazylikowego układu kościoła na halowy. Dokonano wówczas przedłużenia prezbiterium w kierunku wschodnim, do obecnego kształtu. W tym samym czasie zbudowano nową, istniejącą do dzisiaj zakrystię, która przylega do nawy południowej kościoła. Kolejnym etapem tworzenia jednorodnego, halowego wnętrza było podwyższenie i przedłużenie naw bocznych w kierunku wschodnim, likwidując przy tym starą zakrystię po stronie północnej oraz zamiana ścian bocznych prezbiterium na filary międzynawowe. Na podstawie badań termoluminescencyjnych ustalono okres tych działań na ok. 1475 r. (± 44 lata). W trakcie prac przy ścianie południowej odkryto pomieszczenie nad obecną tzw. małą zakrystią. Wejście do pomieszczenia, w którym zachowały się tynkowane ściany, ceramiczna posadzka na podłodze i przejście na strych nad dużą zakrystią było możliwe dopiero po usunięciu murowanego wypełnienia okienka. Jego zarys pojawił się po usunięciu tynku na ścianie w pobliżu empory chóru muzycznego 4,5 m nad posadzką. Badania tych obu przestrzeni pozwoliło na stwierdzenie, że pierwotnie zakrystia główna była znacznie niższa, a nad nią znajdowało się obszerne pomieszczenie, zapewne kaplica. Jego ranga była dość znaczna, gdyż w murze pomiędzy nim a nawą boczną kościoła zbudowano wydatną ostrołukową arkadę, którą odsłonięto w trakcie prac konserwatorskich.

Innym równie ważnym odkryciem było odnalezienie w murze pomiędzy małą i główną zakrystią jednobiegowej, wąskiej klatki schodowej wznoszącej się w kierunku południowym, prowadzącej do pomieszczeń znajdujących się nad obiema zakrystiami. Wnętrze klatki jest częściowo zagruzowane, na ścianach zachowały się oryginalne tynki, a ceglane schody przykryte są drewnianymi stopnicami. Powstanie klatki wiąże się prawdopodobnie z przebudową katedry w połowie XV w.

Kolejnym istotnym odkryciem była zamurowana dolna partia otworu okiennego ujawnionego pomiędzy nawą południową i główną zakrystią. Okno to znajduje się na linii dzisiejszego filara międzynawowego i stanowi ewidentną kolizję przestrzenną z istniejącym układem konstrukcyjnym świątyni. Na pewno świadczy to o wcześniejszej dacie jego powstania.

Nadal nierozpoznana jest stratygrafia murów katedry od strony zachodniej. Ta partia świątyni wymaga przeprowadzenia dodatkowych badań architektonicznych.

oprac. Elżbieta Molak - OWKZ

Fotografie z archiwum WUOZ-u:

Opole katedra1 Opole katedra2 Opole katedra3
Opole katedra4 Opole katedra5 Opole katedra6

Odsłonięcie wsporników w nawie południowej pocysterskiego kościoła w Jemielnicy

W dniu 3 marca 2017 r. w pocysterskim, pochodzącym z przełomu XIII i XIV wieku kościele parafialnym pw. Wniebowzięcia NMP w Jemielnicy odbyła się komisja konserwatorska z udziałem Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, Elżbiety Molak i rzeczoznawcy Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, ks. prof. Piotra Pawła Maniurki. Komisja miała na celu ustalenie kolorystyki wnętrza kościoła parafialnego na podstawie odkrywek warstw malarskich (badań stratygraficznych), przeprowadzonych w nawie głównej i bocznych. Opolski Wojewódzki Konserwator Zabytków uznała, że dla stworzenia pełnej koncepcji kolorystycznej wnętrza świątyni należy oczyścić wsporniki w nawie południowej oraz przebadać warstwy barwne w górnych partiach ścian.

Po przeprowadzeniu zaleconych prac przy wspornikach w nawie południowej odsłonięto rzeźbione wsporniki reprezentujące najprawdopodobniej styl romański, dekorowane motywem maswerku i palmety oraz fantastycznym stworem o podwójnym tułowiu, ukazanym w układzie antytetycznym.

oprac. Katarzyna Długosz-Niedbalec

 

Kościół parafialny pw. Wniebowzięcia NMP w Jemielnicy, fot. 1-4 aut. Elżbiety Molak, fot. 5-7 aut. Sylwi Namyślak.

 

Kosci w Jemielnicy fot. E. Molak 3 Koci w Jemielnicy fot. E. Molak 2 Koci w Jemielnicy fot. E. Molak
Koci w Jemielnicy fot. E. Molak 3  Koci w Jemielnicy fot.E. Molak ten  Koci w Jemielnicy fot. E. Molak 5 ten

 Jemielnica fot. E. Molak ten

 

 

 

Zakończenie prac remontowych przy dachach zamku w Głogówku i Niemodlinie

 

Zakończenie prac remontowych przy dachach zamku w Głogówku i Niemodlinie

W 2016 r. Opolski Wojewódzki Konserwator Zabytków dokonał odbioru końcowego remontu zabezpieczającego konstrukcji więźb dachowych oraz pokrycia połaci dachowych renesansowego zamku w Głogówku i w Niemodlinie.

We wrześniu 2016 r. zakończono prowadzone od 2014 r. prace remontowe przy XVI-wiecznym zamku w Głogówku, które obejmowały:

- impregnację i częściową wymianę niektórych elementów więźby dachowej z zachowaniem materiału i konstrukcji;

- wzmocnienie istniejącej więźby dachowej skrzydła zachodniego;

- wymianę zniszczonego pokrycia dachu z dachówki karpiówki na dachówkę angobowaną kroju zaokrąglonym, w kolorze naturalnym i płomieniowym;

- zmianę technologii ułożenia dachówki z istniejącej ułożonej w tzw. koronkę na ułożoną w łuskę;

- wykonanie niezbędnych obróbek blacharskich – koszy, naroży, okapów oraz zamontowanie rynien i rur spustowych z zastosowaniem blachy cynkowo-tytanowej;

- przemurowanie kominów poddasza do zwieńczenia i otynkowanie ich tynkiem wapienno-piaskowym, przemurowanie korony muru wraz z obróbką blacharską wieńczącą;

- odtworzenie zawalonego odcinka gzymsu wraz ze zwieńczeniem ściany;

- wymianę pokrycia hełmów wież południowych z istniejącej blachy stalowej malowanej na blachę miedzianą;

- zabezpieczenie nawierzchni tarasu;

- odtworzenie kanalizacji deszczowej z zamku górnego wraz z ujęciem i odprowadzeniem wód opadowych;

- odtworzenie instalacji odgromowej.

W trakcie remontu dachów realizowanych w latach 2014-15 w części północnej skrzydeł Dolnego i Górnego zamku oraz skrzydła wschodniego Dolnego Zamku przeprowadzono badania architektoniczne, sfinansowane ze środków Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Podczas badań rozpoznano i zidentyfikowano fragmenty profilowanych późnorenesansowych stropów malowanych. W obrębie wieży zegarowej wieńczącej wschodnie skrzydła zamku na płaszczyźnie żagla sklepiennego odnaleziono wyrytą w tynku datę: 1672. Badania objęły również pierwotny szczyt wschodni skrzydła północnego Zamku Górnego. Okazało się, że partia w obrębie poddasza posiada oryginalną formę sprzed dobudowy Zamku Dolnego. Badania tynków pierwotnego szczytu ujawniły jego bogatą polichromowaną dekorację, w tym wykonaną techniką sgraffito.

            W grudniu 2016 r. zakończył się remont dachu niemodlińskiego zamku zbudowanego w stylu późnorenesansowym z przekształceniami późnobarokowymi i neogotycką kaplicą. Prace zabezpieczające obejmowały:

- wymianę elementów konstrukcyjnych drewnianej więźby dachowej, jej wzmocnienie i odgrzybienie;

- wymianę i remont pokrycia połaci dachowych z zastosowaniem specjalnej dachówki ceramicznej o wykroju trójkątnym, w kolorze naturalnym i antracytowym, układaną w romby; między wieżami, na skrzydle wschodnim położono dachówkę jednobarwną.

            Ponadto zakończono prace polegające na zabezpieczeniu elementów konstrukcyjnych zamku: ścian zewnętrznych, drewnianych stropów II i III kondygnacji, sklepień kaplicy. Wzmocniono filary w krużganku, wykonano klamrowanie ścian wraz z wypełnieniem pęknięć, naprawiono nadproże w III kondygnacji. Przeprowadzono również hydrofobizację tynków zewnętrznych wraz z ich częściowym uzupełnieniem.

oprac. Jakub Hendzel, Katarzyna Długosz-Niedbalec

 Na stronie głownej zdjęcie widokówki z zamkiem w Głogówku (fot. maras, ze strony: dolny.slask.org.pl).

Niżej zdjęcia zamku w Głogówku po remoncie dachu (fot. J. Hendzel).

Zamek w Gogwku fot. J. Hendzel 2 Zamek w Gogwku fot. J. Hendzel 3 Zamek w Gogwku fot. J. Hendzel 4

 

 Poniżej zdjęcia zamku w Niemodlinie: nr 1 - zdjęcie widokówki z 1915 r. z zamkiem w Niemodlinie (ze strony: dolny.slask.org.pl), nr 2-4 zdjęcia zamku w Niemodlinie przed remontem dachu (fot. z archiwum WUOZ-u w Opolu); nr 5-6 zdjęcia zamku w Niemodlinie po remoncie dachu (fot. I. Solisz)

Zamek w Niemodlinie na widokwce z 1915 r. fot. ze str. www.zamki mini Zamek w Niemodlinie fot. WUOZ w Opolu 2 Zamek w Niemodlinie fot. WUOZ w Opolu 3
Zamek w Niemodlinie fot. WUOZ w Opolu Zamek w Niemodlinie fot. I. Solisz 2 Zamek w Niemodlinie fot. I. Solisz
     

Ratujemy barokowy pałac w Turawie

Barokowy główny korpus (skrzydło południowe) pałacu w Turawie został wzniesiony w latach 1728-30 staraniem Marcina von Löwencrona, właściciela od 1712 r. dóbr turawskich, według najprawdopodobniej projektu opolskiego architekta Adama Tentscherta. W 1751 r. do korpusu od południa dobudowano z inicjatywy Antoniego von Löwencrona kaplicę w formie pięciobocznej wieży zwieńczonej baniastym hełmem z latarnią. W latach 1760-61 pałac został rozbudowany przez mistrza murarskiego Leopolda Lechnera o północne skrzydło na planie prostokąta, pierwotnie połączone ze skrzydłem południowym bramą. W 3 ćw. XIX w. za sprawą nowego właściciela pałacu Karla hrabiego von Garnier-Turawa nastąpiła przebudowa pałacu, przede wszystkim wnętrz w formach neorokokowych. Dodatkowo oba skrzydła budowli zostały powiązane ze sobą nowym wąskim budynkiem. Tuż przed II wojną światową rodzina Garnierów przekazała pałac na sierociniec, a w 1945 r. rezydencja została przejęta od Hubertusa hrabiego von Garnier-Turawa przez Skarb Państwa Polskiego. W pałacu mieściło się prewentorium, dom dziecka, a także Urząd Gminy Turawa. Obecnie rezydencja jest własnością prywatną.

Od wielu lat – niestety – pogarsza się stan techniczny, wpisanego w 1956 r. do rejestru zabytków nieruchomych województwa opolskiego, pałacu w Turawie. W takcie wielu oględzin pracownicy Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Opolu opisali istotne uszkodzenia lub zniszczenia konstrukcji budynku, zagrażające trwałości zabytku. Nieszczelności w pokryciu dachu oraz brak odpowiedniego orynnowania spowodowały osłabienie struktury murów, zamakanie tynków, zacieki i spękania dekoracji sztukatorskiej w pomieszczeniach pałacu. Dodatkowo brak izolacji przyczynił się do zagrzybienia dolnej partii budynku. Pod wpływem zawilgocenia nastąpiło odspojenie od podłoża oraz osypywanie się tynków zewnętrznych i detali architektonicznych. Również stropy nad drugą kondygnacją, które uległy nieznacznemu ugięciu, noszą ślady licznych spękań, zacieków oraz ubytków tynku na powierzchniach sufitów. Coraz większej destrukcji podlegają stalowe konstrukcje balkonów, zadaszenie nad wejściem głównym oraz żeliwny wykusz.

Po przeprowadzeniu kontroli Opolski Wojewódzki Konserwator Zabytków wydał w 2013 r. właścicielowi obiektu nakaz przeprowadzenia robót budowlanych i prac konserwatorskich, zabezpieczających pałac w Turawie przed zniszczeniem.

W 2016 r. w ramach prowadzonego administracyjnego postępowania egzekucyjnego Opolska Konserwator Zabytków, mgr Iwona Solisz przeprowadziła remont zastępczy pałacu. Dnia 14 września 2016 r. dokonano odbioru następujących prac budowlanych, ograniczających proces destrukcji budynku rezydencji:

- zabezpieczenie konstrukcji dachu nad częścią północną pałacu, obejmujące wzmocnienie i wymianę całkowicie zniszczonych elementów więźby dachowej oraz wykonanie szczelnego pokrycia papą termozgrzewalną;

- zabezpieczenie nieszczelności dachu krytego dachówką poprzez uszczelnienie dachówek zaprawą wapienną;

- oczyszczenie, udrożnienie i uzupełnienie orynnowania;

- zabezpieczenie stwarzających zagrożenie elementów metalowych balkonów, zadaszenia nad wejściem głównym oraz żeliwnego wykusza;

- zabezpieczenie fragmentu detalu architektonicznego elewacji;

- podparcie ugiętych stropów ponad II kondygnacją z zabezpieczeniem sztukaterii na sufitach.

Dzięki powyższym działaniom remontowym wstrzymano degradację budynku, jednak zniszczone wcześniej elementy konstrukcyjne i dekoracyjne wymagają przeprowadzenia jak najszybciej kompleksowych prac renowacyjnych i konserwatorskich.

oprac.Katarzyna Długosz-Niedbalec

 

Pałac w Turawie po remoncie zastępczym

Paac w Turawie fot.WUOZ w Opolu5 Paac w Turawie fot.WUOZ w Opolu6 Paac w Turawie fot.WUOZ w Opolu
Paac w Turawie fot.WUOZ w Opolu4 Paac w Turawi fot.WUOZ w Opolu2 Paac w Turawie fot. WUOZ w Opolu3

 

Dach brzeskiego ratusza w remoncie

Ratusz w Brzegu, wzmiankowany już w 1358 r., jest jedną z najokazalszych renesansowych budowli świeckich na Śląsku. Obecna siedziba władz miejskich została wzniesiona w latach 1569-77 na miejscu spalonego gotyckiego budynku z inicjatywy księcia Jerzego II. Urzeczywistnienia projektu włoskiego architekta Bernarda Niurona podjął się Lombardczyk Jakub Parr, pracujący wcześniej przy renesansowej przebudowie zamku w Brzegu. W pracach budowlanych, które przewidywały wzniesienie ratusza wraz z ławami obuwniczymi i chlebowymi oraz budami śledziowymi, konsultacjami wspierali go architekci wrocławscy Krzysztof i Jakub Grossowie. Wykonawcami zaś robót kamieniarskich byli Asman, Baltazar Wiesmann, Jezry Kenner, Wacław Krobner z Kłodzka i Eliasz Massara, natomiast ciesielskich – Hans Seiler. Wiek XVII i XVIII zaowocował przebudową niektórych wnętrz m.in. Wielkiej Sali Stropowej z 1646 r. oraz wczesnorokokowej Sali Rajców z 1746 r. Późniejsze przekształcenia nie wpłynęły w sposób zasadniczy na bryłę brzeskiego ratusza. Wybudowany na planie podkowy, wokół wewnętrznego dziedzińca ma dwie kondygnacje nakryte dachem siodłowym. Reprezentacyjna elewacja zachodnia otwiera się loggią arkadową, ujętą dwoma kwadratowymi ryzalitami i czworoboczną wieżą przedłużającą skrzydło północne ku wschodowi.

W czerwcu 2016 r. rozpoczęto zgodnie z pozwoleniem Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków prace remontowo-konserwacyjne przy ratuszu. Pierwszym etapem działań naprawczych, jakich podjęły się władze miasta jest remont dachu. Po rozebraniu pokrycia dachowego w dniu 15.06.2016 r. została zwołana narada techniczna, w której uczestniczyli pracownicy Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Opolu, inwestor oraz autorzy projektu remontowego. Dyskusja dotyczyła złego stanu zachowania modrzewiowej więźby dachowej, pochodzącej prawdopodobnie z ok. 1746 r., a może nawet z 1573 r. Mimo że elementy drewnianego szkieletu dachu są osłabione i w pewnym stopniu uszkodzone przez nieaktywne obecnie drewnojady, to jednak odkrycie barokowej, a być może renesansowej więźby jest wyjątkowo cennym świadectwem minionej przeszłości. Dlatego też zebrani dyskutowali nad najlepszą metodą zabezpieczenia historycznej więźby brzeskiego ratusza.

oprac. Katarzyna Długosz-Niedbalec

 

Więźba dachowa ratusza w Brzegu (fot. P. Godlewski)

 

 

RB wiba1 RB wiba 2 RB wiba3    
 RB wiba 4  RB wiba5  RB wiba9    

 

  

 


 

Prace konserwatorskie - Nieruchome

Na obszarze województwa opolskiego zlokalizowanych jest blisko 3 tysiące obiektów zabytkowych nieruchomych wpisanych do rejestru województwa opolskiego i ok. 25 tysięcy ujętych w wojewódzkiej ewidencji zabytków. W skład powyższego zasobu wchodzą m.in. obiekty sakralne (kościoły, kaplice) o dużym nasyceniu drewnianą architekturą szczególnie w północnej i północno – wschodniej części województwa, budynki użyteczności publicznej (banki, budynki administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego, obiekty pozostające w zasobie służb penitencjarnych i wojska), zespoły pałacowo – parkowe, zespoły zieleni komponowanej, zespoły dworsko – folwarczne, cmentarze i miejsca pamięci narodowej, zespoły i pojedyncze obiekty zabytków techniki np.

  • ž  Hutnictwo żelaza i szkła, energetyka (elektrownie, gazownie)
  • ž  Kompleksy fabryczne (zakłady włókiennicze i obuwnicze, przemysł chemiczny i papierniczy)
  • ž  Przemysł rolno – spożywczy (gorzelnie, browary, młyny, rzeźnie, cukrownie)
  • ž  Przemysł ceramiczny (cegielnie, wapienniki, cementownie)
  • ž  Obiekty infrastruktury technicznej (wodociągi)
  • ž  Budowle hydrotechniczne (jazy i śluzy, kanały żeglugowe, sztuczne zbiorniki retencyjne)
  • ž  Infrastruktura drogowa i kolejowa (mosty, wiadukty, dworce)

Więcej

 

bip

 

PUBLIKACJE
O ZABYTKACH OPOLSZCZYZNY

Poradnik strona tytuowa

Zachęcamy do przeczytania poradnika  Więcej >>

 

link

 

ZABYTEK CHRONIONY
PRAWEM