Ruchome



więcej

Nieruchome



więcej

Archeologia



więcej
 

Już drugi ołtarz Georga Schreinera w Łanach odzyskał pierwotną estetykę

Pod koniec grudnia 2020 roku zakończyła się konserwacja drugiego neobarokowego ołtarza bocznego pw. Matki Boskiej Bolesnej znajdującego się w kościele parafialnym pw. św. Bartłomieja Apostoła w Łanach. Trzy lata wcześniej (w 2017 r.) poddano pracom konserwatorskim ołtarz boczny pw. Chrystusa Króla. W obu przypadkach badania stratygraficzne ujawniły pierwotną polichromię rzeźb i elementów architektonicznych oraz dekoracyjnych ołtarzy. Po oczyszczeniu powierzchni z zabrudzeń i wtórnych warstw malarskich oraz przeprowadzeniu zabiegów dezynfekcji i dezynsekcji wzmocniono osłabioną miejscami strukturę drewna oraz oryginalnej polichromii. Dyplomowany konserwator dzieł sztuki uzupełnił ubytki drewna, zaprawy oraz partię złoceń i srebrzeń zgodnie z techniką oryginału. Wyretuszował także ubytki polichromii i zabezpieczył ją werniksem końcowym. Dzięki przekazom archiwalnym zidentyfikowano odnalezione dwie tablice inskrypcyjne jako pierwotne elementy ołtarza. Zamontowanie wspomnianych tablic oraz uzupełnienie odsłoniętej oryginalnej kolorystyki przywróciło pierwotną estetykę ołtarza bocznego, który powstał w 1 ćw. XX w. w pracowni rzeźbiarskiej Georga Schreinera w Ratyzbonie. Ten urodzony w 1871 r. rzeźbiarz jest autorem wielu ołtarzy i rzeźb na terenie m.in. Bawarii (kościół NMP (Liebfrauenmünster) w Wolframs-Eschenbach), Austrii (kościół św. Szczepana w Braunau am Inn), Górnego Śląska (kościół św. Barbary w Bytomiu, kościół św. Anny w Bytomiu), Śląska Opawskiego (kościół pw. św. Mikołaja w Ludgeřovicach) i Śląska Opolskiego (kościół św. św. Apostołów Piotra i Pawła w Opolu, kościół MB Wspomożenia Wiernych w Kluczborku). Swoje snycerskie dzieła Georg Schreiner tworzył także w warsztacie monachijskim, wzorując się nadal na stylistyce poprzednich epok, takich jak gotyk, renesans czy barok.

oprac. Katarzyna Długosz-Niedbalec

Fotografie z archiwum WUOZ-u w Opolu przed konserwacją i po konserwacji: 1-2 ołtarza bocznego pw. Chrystusa Króla, 3-4 ołtarza bocznego pw. Matki Boskiej Bolesnej Pieta.

Lany1 Lany2 Lany3 Lany4

Opolska rzeźba autorstwa Thomasa Myrtka została wpisana do rejestru zabytków

W dniu 21 grudnia 2020 r. Opolski Wojewódzki Konserwator Zabytków na wniosek Prezydenta Miasta Opola wpisał do rejestru zabytków ruchomych województwa opolskiego rzeźbę Postać dziecka z rogiem obfitości autorstwa Thomasa Myrtka. W 2016 r. w trakcie robót ziemnych, prowadzonych przy ul. Prószkowskiej w Opolu została wydobyta figura, którą zidentyfikowano jako zaginioną rzeźbę z zespołu pięciu przedstawień dzieci z rogiem obfitości i ze świnką, zdobiących przed wojną wzniesiony w latach 1830-1833 budynek Miejskiej Kasy Oszczędności przy ul. Ozimskiej w Opolu (obecnie siedziba Santander Bank Polska S.A.). Zespół autorstwa śląskiego rzeźbiarza Thomasa Myrtka już przed II wojną światową został przeniesiony na teren parku, który znajdował się między budynkiem Starej Rejencji (1830-1833) i Młynówką. Fotografie archiwalne z lat 40. XX w. pokazują, iż część figur została umieszczona wzdłuż murków odgradzających teren od strony Młynówki. Odnaleziona rzeźba umieszczona była prawdopodobnie obok schodów prowadzących w kierunku ulicy Minorytów, w pobliżu obecnego budynku Miejskiej Biblioteki Publicznej.

W okresie powojennym zniszczone figury zostały zakopane, być może w latach 60. XX w., a uszkodzoną figurę prawdopodobnie potraktowano jako gruz i wywieziono przy porządkowaniu terenu. Dopiero w latach 90. XX w. odnaleziono trzy figury dzieci: dwie z rogiem obfitości i jedną ze świnką. Po przeprowadzeniu prac renowacyjnych ustawiono je przy Młynówce w miejscu zbliżonym do wcześniejszej lokalizacji, przy zabytkowym budynku domku szwajcarskiego, funkcjonującego od trzydziestu lat jako Naleśnikarnia Grabówka. Zespół trzech figur został wzbogacony w 2010 r. przez zakupioną w Gliwicach przez właścicieli lokalu rzeźbę ukazującą postać dziecka ze skarbonką. Najprawdopodobniej nie pochodzi ona z opolskiego kompletu, ponieważ do jej powstania użył artysta innego składu mieszanki betonu i granitu.

Odnaleziona w 2016 r. i dołączona do opolskiego zbioru rzeźba Postać dziecka z rogiem obfitości stanowi cenny przykład z artystycznej spuścizny wybitnego awangardowego śląskiego rzeźbiarza. Pochodzący z Bytomia rzeźbiarz Thomas Myrtek był uczniem profesora Theodora von Gosena, pod którego okiem kształcił się w Królewskiej Szkole Sztuki i Rzemiosła Artystycznego we Wrocławiu (od 1911 r. Akademii). Po ukończeniu w roku 1919 studiów włączył się w działania utworzonej w ramach Związku Artystów Śląska „Grupy 1922”. W 1925 r. odbył podróż studyjną do Włoch, Francji, Holandii i Danii. W 1932 r. objął przewodnictwo w Związku Artystów Śląska, które pełnił w trudnym dla artystów okresie rozwoju i panowania w Rzeszy ideologii nazistowskiej, odnoszącej się restrykcyjnie wobec sztuki określanej mianem „zdegenerowanej”. W 1934 r. artysta został uhonorowany tzw. Nagrodą Rzymską, przyznawaną przez Pruską Akademię Sztuk w Berlinie i otrzymał stypendium w Rzymie. Następnym etapem twórczej podróży została Grecja. W Atenach nieoczekiwanie zmarł w dniu 5 listopada 1935 r. w wieku 47 lat i tam też został pochowany. Pierwszą wystawę jego twórczości zorganizowano już w grudniu 1935 r. w Górnośląskim Muzeum Sztuki i Rzemiosła Artystycznego w Gliwicach, a kolejne rok później w Śląskim Muzeum Sztuki we Wrocławiu i w Muzeum w Bytomiu. W okresie powojennym w 1988 r. z okazji 100-lecia urodzin artysty zorganizowano poświęconą mu wystawę w muzeum w Ratingen-Hösel.

Artysta tworzył zarówno w tradycyjnych materiałach, tj. piaskowiec, granit, marmur i brąz, ale także eksperymentował w mieszankach zbrojonego betonu z różnymi dodatkami mineralnymi, np. żwirem i miką. W opolskim zbiorze rzeźb przypisywanych T. Myrtkowi znajdują się oprócz ustawionych przy Młynówce rzeźb dzieci, także m.in.: dekoracje portali budynku przy ul. ks. Konstantego Damrota, mieszczącego przed wojną Centralę Górnośląskich Wytwórni Wapna i Cementu, zespół terakotowych figur uczennic wykonany dla Liceum Wyższego dla Dziewcząt (obecnie Publiczne Liceum Ogólnokształcące nr V przy ul. Tadeusza Kościuszki) oraz stojący przy ul. Ozimskiej pomnik poświęcony poległym w I wojnie światowej żołnierzom 63 Pułku Piechoty.

oprac. Anna Molenda

Zdjęcia archiwalne pochodzą z portalu https://polska-org.pl/6347360,foto.html?idEntity=522769 oraz z publikacji: Urszula Zajączkowska, Opole 150 lat fotografii, Opole 2006, s. 148

Myrtek1 Myrtek2 Myrtek3 Myrtek4

Zakończono konserwację rzeźby św. Jana Nepomucena w Bogdanowicach

W minionym roku zostały zakończone prace konserwatorskie przy pochodzącej z 1841 r. rzeźbie św. Jana Nepomucena, znajdującej się przy moście w Bogdanowicach. Ze względu na wydane zalecenia konserwatorskie Opolskiego Konserwatora Zabytków podjęto działania, które nie tylko powstrzymały proces destrukcji obiektu, ale przywróciły także w dużym stopniu jego pierwotną klasycystyczną estetykę. W wyniku wcześniejszych napraw marmurowa rzeźba świętego została posklejana z porozbijanych elementów, a następnie pomalowana farbą olejną i zacierką cementową. W wielu miejscach uwidoczniły się ubytki wywołane działaniem grzybów i innych mikroorganizmów oraz cukrzeniem się kamienia. W trakcie prac konserwatorskich mgr Dorota Gryczewska, dyplomowana konserwator dzieł sztuki, przeprowadziła dezynfekcję figury i usunęła przemalowania, zaplamienia oraz cementowe i gipsowe nawarstwienia. Po wykonaniu impregnacji osłabionych miejsc uzupełniła ubytki kamienia i skleiła pęknięcia, przywróciła także polerowaną fakturę marmuru, którą następnie zabezpieczyła. Na podstawie zachowanych śladów został zrekonstruowany i wyzłocony nimb, tak bardzo charakterystyczny dla figur św. Jana Nepomucena.

oprac. Katarzyna Długosz-Niedbalec

Fotografie z archiwum WUOZ-u w Opolu: 1-4 przed konserwacja, 5-8 po konserwacji figury św. Jana Nepomucena

Bogdanowice1 Bogdanowice2 Bogdanowice4 Bogdanowice5
Bogdanowice6 Bogdanowice7 Bogdanowice8 Bogdanowice9

Krzyż pokutny w Domaszkowicach po konserwacji

W minionym roku zakończono wiele prac konserwatorskich zarówno przy zabytkach ruchomych, jaki i architektury. Postaramy się na początku 2021 r. zaprezentować Państwu kilka zabytkowych obiektów po konserwacji. Jednym z nich jest gotycki krzyż pokutny, zlokalizowany przy murze kościelnym w Domaszowicach. Ten pochodzący z XV w. wykuty z jednego kawałka marmuru krzyż został postawiony według legendy w miejscu zamordowania w 1428 r. proboszcza Wierzbięcic Albertusa Józefa Scharffa. W wyniku zaleceń pokontrolnych podjęto działania konserwatorskie mające na celu przede wszystkim zabezpieczenie zabytku przed dalszym niszczeniem. Powierzchnia marmuru pod wpływem czynników atmosferycznych oraz naleciałości biologicznych stała się porowata, pokryta nawarstwieniami gipsowymi i zaplamieniami po mikroorganizmach. Na scukrzonej i popękanej powierzchni pojawiły się liczne ubytki i odspojone łuski kamienia, zatarł się także pierwotnie wyryty rysunek noża i kielicha. Prac konserwatorskich podjęła się mgr Dorota Gryczewska, dyplomowana konserwator dzieł sztuki. W swojej pracowni przeprowadziła dezynfekcję i oczyszczenie kamienia z zabrudzeń i nawarstwień biologicznych. Po impregnacji osłabionych miejsc usunęła zaplamienia, spatynowała trudno usuwalne i skleiła pęknięcia marmuru oraz wypełniła szczeliny i pustki pomiędzy większymi odspojeniami. Posadowienie krzyża w miejscu pierwotnym i uporządkowanie terenu wokół niego zostało poprzedzone hydrofobizacją kamienia i zabezpieczeniem jego powierzchni poprzez nałożenie mikrowosku na gorąco.

oprac. Katarzyna Długosz-Niedbalec

Fotografie z archiwum WUOZ-u: 1-5 przed konserwacją, 6-8 po konserwacji krzyża pokutnego w Domaszkowicach

Domaszkowice1 Domaszkowice2 Domaszkowice3 Domaszkowice4
Domaszkowice5 Domaszkowice6 Domaszkowice7 Domaszkowice8

Biskupów – tabernakulum i mensa po konserwacji

Dzisiaj zostały odebrane prace konserwatorskie prowadzone przy tabernakulum i mensie ołtarza głównego, znajdującego się w kościele parafialnym pw. Zwiastowania NMP w Biskupowi. Ten jednonawowy, wybudowany w 1 ćw. XIV w. kościół kryje w sobie głównie barokowe wyposażenie pochodzące z czasów przebudowy w 1770 r. Dzięki staraniom obecnego Proboszcza rozpoczęły się w bieżącym roku prace konserwatorskie przy powstałym w 1787 roku ołtarzu głównym. W pierwszym etapie poddano konserwacji tabernakulum i mensę ołtarza. Zgodnie z zatwierdzonym w pozwoleniu Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków programem prac opracowanym przez dyplomowaną konserwator dzieł sztuki, mgr Dorotę Gryczewską zostały przeprowadzone badania stratygraficzne, w trakcie których stwierdzono stan zachowania historycznych warstw malarskich i złoceń w celu określenia zakresu usuwania wtórnych warstw barwnych. Po zabiegach dezynsekcji i dezynfekcji, oczyszczeniu obiektu z zabrudzeń i przemalowań uzupełniono ubytki drewna i zaprawy oraz zaimpregnowano osłabione miejsca. Następnie zrekonstruowano na powierzchni mensy i tabernakulum barokową warstwę kolorystyczną na podstawie śladów pierwotnej polichromii. Natomiast na rzeźbach aniołów po oczyszczeniu pozostawiono jedyną istniejącą historyczną polichromię pochodzącą z XIX w. Elementy snycerskie zostały wyzłocone i wysrebrzone zgodnie z techniką oryginału.

Dzięki przeprowadzonej konserwacji tabernakulum i mensa odzyskały pierwotną estetykę.

oprac. Katarzyna Długosz-Niedbalec

Fotografie z archiwum WUOZ-u:

BISKUPW1 Biskupw2 Biskupw3
Biskupw4    

Ukończono konserwację kolejnych zabytków z kościoła odpustowego w Oleśnie

Dzięki wsparciu finansowemu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego zakończono konserwację kolejnych elementów z zabytkowego wyposażenia kościoła odpustowego pw. św. Anny w Oleśnie, wpisanego na listę pomników historii. W ramach prac udało się odnowić dwa neogotyckie ołtarze boczne znajdujące się w nawie kościoła. Datowane na około 1873 r. bliźniacze ołtarze poświęcone św. Walentemu i św. Józefowi dzięki usunięciu przemalowań odzyskały pierwotną kolorystykę ze starannym opracowaniem złoceń. Przywrócono także pierwotną polichromię na barokowym Krucyfiksie (1 poł. XVII w.), który umieszczony jest na belce tęczowej. Zabiegom poddano także barokowy obraz Chrystus Bolesny z bardzo ciekawym przedstawieniem modlącego się Chrystusa, wokół którego umieszczone są medaliony ze scenami Męki Pańskiej. Zwłaszcza w przypadku ostatniego obiektu na uwagę zasługują odkryte w mocno uszkodzonej dolnej partii obrazu ślady napisu, które były zupełnie nieczytelne przed rozpoczęciem prac. Prace prowadzone były od sierpnia do października 2020 r. przez dyplomowaną konserwator dzieł sztuki mgr Renatę Szelwach.

oprac. Anna Molenda

Fotografie zabytków po konserwacji z archiwum WUOZ-u w Opolu:

Olesno1 Olesno2 Olesno mini
Olesno3 Olesno4 Olesno5

Biedrzychowice - rzeźba św. Jana Nepomucena po konserwacji

Figury św. Jana Nepomucena stanowią jeden z charakterystycznych zabytkowych elementów krajobrazu kulturowego Opolszczyzny. Marmurowa rzeźba świętego, znajdująca się we wsi Biedrzychowice należy do prywatnego właściciela, który podjął starania, przy wsparciu merytorycznym i finansowym ze strony urzędu konserwatorskiego, o przeprowadzenie jej fachowej konserwacji. W okresie od lipca do października 2020 r. dyplomowany konserwator dzieł sztuki Pan mgr Rafał Rzeźniczek przeprowadził prace w zakresie pełnej konserwacji figury. W ramach podjętych w pracowni konserwatorskiej działań usunięto z powierzchni rzeźby wtórne przemalowania farbą olejną i dzięki wykonaniu badań konserwatorskich ustalono, iż pierwotnie figura nie była pokryta polichromią, a funkcję zdobniczą pełniły złocenia, których relikty odkryto na fragmentach szat – na koronce komży i rękawów stroju świętego oraz na trzymanych przez postać atrybutach – palmie męczeńskiej oraz krucyfiksie. Stąd, ze względu na przedstawione rozpoznanie konserwatorskie, Opolski Wojewódzki Konserwator Zabytków zaakceptował propozycję konserwatora, aby wykonać rekonstrukcję złoceń zgodnie ze stwierdzonymi śladami występowania reliktów. Przeprowadzone zabiegi niewątpliwie przywróciły biedrzychowickiej rzeźbie jej pierwotne walory artystyczne, z możliwością podziwiania rzeźbiarskiego kunsztu nieznanego artysty-rzeźbiarza działającego na przełomie XVIII i XIX w., który finezyjnie wyrzeźbił figurę w marmurze. Zdjęcia ukazują stan figury przed rozpoczęciem prac, w ich trakcie oraz uzyskany efekt końcowy prac konserwatorskich prowadzonych przy zabytku.

oprac. Anna Molenda

Fotografie autorstwa Anny Molendy: 1-2 figura przed konserwacją, 3-5 w trakcie konserwacji, 6 - po konserwacji:

Biedrzychowice1 Biedrzychowice2 Biedrzychowice3
Biedrzychowice4  Biedrzychychowice5 Biedrzychowice6

Krasne Pole – płyta nagrobna po konserwacji

Jeden z najstarszych zabytków znajdujący się w leżącym przy polsko-czeskiej granicy, we wschodniej części Gór Opawskich, kościele filialnym pw. Św. Marii Magdaleny w Krasnym Polu, wymagał pilnego podjęcia prac konserwatorskich. Renesansowa płyta nagrobna Jana Kobyłki, upamiętniająca zmarłego w 1544 r. pana na Kobylem, z płaskorzeźbionym wizerunkiem rycerza i napisami w języku czeskim, została w okresie powojennym „odnowiona” poprzez pomalowanie farbą olejną, a niefachowe i niewłaściwe zabiegi, zwłaszcza uszczelniające działanie powłoki malarskiej i brak izolacji, powodowały niszczenie cennego zabytku. Stąd w okresie od sierpnia do października 2020 r. wykonana z piaskowca płyta poddawana była zabiegom konserwatorskim przez dyplomowaną konserwator dzieł sztuki Panią Dorotę Gryczewską. W pracowni konserwatorskiej przeprowadzono zabiegi dezynfekcji kamienia preparatem biobójczym i oczyszczono powierzchnię z warstw farby i zabrudzeń, w tym zamplamień po szkodliwym działaniu grzybów i farb. Piaskowiec odsolono oraz wzmocniono strukturalnie, a po naprawie uszkodzeń mechanicznych płytę przewieziono do kościoła i zamontowano we wnęce w ścianie przedsionka kościoła. Zdjęcia ukazują stan płyty przed rozpoczęciem prac oraz uzyskany efekt końcowy prac przy zabytku (fotografie powykonawcze mgr Dorota Gryczewska).
Prace konserwatorskie przy płycie nagrobnej Jana Kobyłki były dotowane przez OpolskiegoWojewódzkiego Konserwatora Zabytków w ramach udzielonych w 2020 r. dotacji celowych na prace konserwatorskie przy zabytkach wpisanych do rejestru zabytków.

oprac.Anna Molenda

Fotografie autorstwa D. Gryczewskiej: 1-2 przed konserwacją płyty, 3-5 po konserwacji.

Krasne1 Krasne2 Krasne mini
Krasne4 Krasne5  

Otmuchowski ołtarz boczny św. Jana Chrzciciela po konserwacji

To następny cenny barokowy obiekt z kościoła parafialnego pw. św. św. Mikołaja i Franciszka Ksawerego w Otmuchowie po pracach konserwatorskich, wykonanych przez dyplomowaną konserwator dzieł sztuki, mgr Renatę Szelwach. Stworzony w 1696 r. przez Johanna Weinmanna z Ellwangen ołtarz boczny pw. św. Jana Chrzciciela jest ołtarzem bliźniaczym do odnowionego już ołtarza pw. św. Franciszka Ksawerego. Po wcześniejszym przeprowadzeniu badań stratygraficznych wykonawca rozpoczął prace konserwatorskie, które objęły: oczyszczenie powierzchni, podklejenie łusek polichromii i pozłoty, usunięcie wtórnych warstw malarskich. W trakcie demontażu ołtarza okazało się, że struktura drewna jest bardzo mocno osłabiona i zdegradowana przez drewnojady. Dlatego przeprowadzono dezynsekcję i impregnację drewna, wzmocnienie i naprawę połączeń stolarskich oraz wymianę zniszczonych elementów konstrukcyjnych. Po uzupełnieniu ubytków drewna i zaprawy wyretuszowano polichromię i uzupełniono złocenia w technice na mat i poler, z zachowaniem oryginalnego. Przeprowadzono także na podstawie zachowanych materiałów archiwalnych rekonstrukcję Dzieciątka Jezus. Podczas prac oczyszczających odnaleziono na tyłach kolumny i gzymsie odręczne podpisy wykonawców renowacji z 1858 r.

Konserwacji także poddano obraz „Ścięcie św. Jana Chrzciciela” poprzez oczyszczenie lica, usunięcie pożółkłego werniksu i starych retuszy, reperację płótna i uzupełnienie ubytków zaprawy bolusowej. Po wykonaniu dublażu i nabiciu płótna na nowe krosna wyretuszowano warstwę malarską i zabezpieczono ją werniksem.

W dalszym ciągu trwają prace konserwatorskie wyposażenia otmuchowskiego kościoła. Już wkrótce zostaną ukończone prace przy drzwiach do zakrystii południowej i północnej.

Otmuchw1 Otmuuchw3 Otmuchw2

 

 

Oleski obraz "CHRYSTUS DOBRY PASTERZ" po konserwacji

Dzięki systematycznym pracom konserwatorskim przy zabytkowym wyposażeniu we wpisanym na listę pomników historii kościele odpustowym pw. św. Anny w Oleśnie odnowiono kolejny cenny zabytek, pochodzący z 1741 r. barokowy obraz "Chrystus Dobry Pasterz". Prowadzone od lipca do września 2020 r. przez dyplomowaną konserwator dzieł sztuki mgr Renatę Szelwach prace konserwatorskie, oparte na uzgodnionym przez OWKZ programie, miały na celu odnowienie olejnego obrazu na podłożu drewnianym. Zakres prac obejmował: oczyszczenie powierzchni z zabrudzeń powierzchniowych, usunięcie miejscowych przemalowań, które stwierdzono w partii aureoli i perizonium oraz uzupełnienie ubytków zaprawy i retusz warstwy malarskiej. Drewniane podłoże zostało także zaimpregnowane, a na koniec powierzchnia obrazu została zabezpieczona werniksem. W trakcie prac zaakceptowano także propozycję uestetycznienia pozbawionej jakiegokolwiek opracowania kolorystycznego ramy obrazu.
Prace konserwatorskie przy obrazie były dotowane przez OWKZ w ramach udzielonych w 2020 r. dotacji celowych na prace konserwatorskie przy zabytkach wpisanych do rejestru zabytków.
Zdjęcia wykonane w trakcie konserwacji przez Panią Renatę Szelwach ukazują stan obrazu przed rozpoczęciem prac, w jej trakcie oraz uzyskany efekt końcowy prac przy zabytku.

oprac. Anna Molenda

Fotografie z archiwum WUOZ-u w Opolu przedstawiają obraz przed konserwacją, w trakcie i po koknserwacji.

Olesno1 Olesno2 Olesno3

 Layer 0

bip

 

PUBLIKACJE
O ZABYTKACH OPOLSZCZYZNY

Poradnik strona tytuowa

Zachęcamy do przeczytania poradnika  Więcej >>

 

link

 

ZABYTEK CHRONIONY
PRAWEM