Polichromie
 



więcej

Budownictwo drewniane



więcej

Dziedzictwo wsi



więcej

Zabytki techniki



więcej

Inne
 



więcej
 

Kaplica grobowa rodziny Schaffgotschów w Kopicach

Mauzoleum rodziny Schaffgotsch w Kopicach znajduje się w centrum miejscowości, na grzebalnym cmentarzu parafialnym w Kopicach, gm. Grodków, powiat brzeski. Usytuowane pomiędzy kościołem parafialnym pw. Podniesienia Krzyża Świętego a drogą prowadzącą przez wieś a łączącą Grodków z Namysłowem.

Zostało wzniesione w drugiej połowie XIX w. zapewne po zakończeniu prac związanych z przebudową pałacu. Przed rokiem 1885, bowiem na mapie topograficznej o narysie z tego roku jest już naniesione jako istniejące. Pierwszego pochówku dokonano w 1910 r. (Joanna Gyczik von Schomberg Godulla hrabina Schaffgotsch). Drugą osobą pochowaną w 1915 roku w mauzoleum był jej mąż Hans Ulryk Gothard hrabia Schaffgotsch. Mauzoleum zostało 1945 roku splądrowane i sprofanowane a zapewne też ograbione.

Kaplica grobowa wzniesiona w stylu historyzmu z dominującymi elementami klasycyzmu, według projektu Karla Lὕdeckego na planie wydłużonego prostokąta, z dłuższym bokiem wzdłuż linii północ – południe. Wejście na krótszym boku od strony południa. Murowana z cegły, artykulacja i dekoracje kamienne (piaskowiec), elementy dekoracyjne częściowo wykonane z terrakoty.

Bryła zwarta o nieco zróżnicowanej wysokości. Cokół kamienny słabo wyodrębniony. Artykulacja i dekoracje elewacji wyznaczają osie i podział kondygnacji. Brak wyodrębnionego cokołu. Mniej więcej w połowie wysokości kamienny, kordonowy, negatywowy gzyms. Dach dwuspadowy złożony, poszyty blachą cynkową. Strefa dachu składa się z trzech części. Nieco wyniesiona część centralna przykryta jest dwuspadowym dachem o kalenicy prostopadłej do osi budynku. W centrum otwór świetlika zamknięty kratą metalową oraz przeszkleniem w drewnianej stolarce krosnowej. Części południowa i północna – nieco niższe, przykryte są dachami dwuspadowymi o kalenicach równoległych do osi budynku.

Elewacja główna (wschodnia). Za główną należy uznać, ze względu na jej program, zwróconą w stronę kościoła elewację wschodnią. Strefa centralna jest jednokondygnacyjna z wyodrębnioną wyraźnie osią centralną. Zwieńczona trójkątnym tympanonem z kamiennym krzyżem w wierzchołku i akroterionami w narożach. W polu wewnętrznym frontonu płaskorzeźbiony wieniec z girlandami. W osi centralnej obramiona wysuniętym portykiem nisza o wnętrzu częściowo tynkowanym. W niszy przyścienny ołtarz polowy. Podniesiony na trzech stopniach portyk z naczółkiem, wspartym na dwóch jońskich kolumnach. Strefa belkowania oraz pole wewnętrzne tympanonu. Mensa ołtarza w formie prostego nie dekorowanego stołu. Kamienny blat wsparty na jońskich kolumnach. Części północna i południowa niższe, zwieńczone belkowaniem wspartym na flankujących wyodrębnioną strefę elewacji zdwojonych kamiennych pilastrach o formie półkolumn, nawiązującej do porządku doryckiego. Na tronach dekoracyjne pasy, echinus dekorowany wypukłymi rozetkami tworzącymi rodzaj fryzu. Pod strefą belkowania, pomiędzy pilastrami terakotowe dekoracyjne płyciny z ujęty w profilowane tonda alegorycznymi postaciami związanymi z symboliką śmierci.

Elewacja wejściowa (południowa) zwieńczona wspierającym się na profilowanym belkowaniu trójkątnym tympanonem z palmetą na szczycie i akroterionami w narożach. W wewnętrznym polu tympanonu płaskorzeźbiona (relief głęboki) dekoracja o motywach heraldycznych z gryfami. W osi centralnej zewnętrzne poprzedzające elewację kamienne, dwubiegowe schody wachlarzowe z częściowym policzkiem. W centrum rozdzielający obiegi spocznik. Stopnie kamienne (granitowe) filowane. Poręcz i balustrada metalowe, kute, ażurowe. Na policzku dekoracyjna kamienna waza.

Na spoczniku wydatny portyk poprzedzający prosto zamknięty otwór drzwiowy prowadzący na balkon (emporę) rodzaj loży kolatorskiej. Stolarka drzwiowa drewniana obita blachą, dwuskrzydłowa, czteropolowa. Pola w strefie górnej większe, prostokątne, przeszklone, przesłonięte metalową, kutą kratą. Portyk poprzedzający wsparty na kolumnach w porządku jońskim i pilastrach w porządku doryckim. Dekorowane jak analogiczne pilastry elewacji wschodniej. Po obu stronach portyku wklęsłe. Kwadratowe pola z motywem krzyża. Pola w swej stylistyce nawiązują do motywów art déco.

W dolnej partii elewacji, poniżej gzymsu kordonowego, pod podestem schodów, prosto zamknięty otwór drzwiowy, prowadzący do mauzoleum. Stolarka drzwiowa obita blachą, dwuskrzydłowa, wielopolowa.

Elewacje północna i zachodnia. Ślepe, artykułowane i dekorowane analogicznie jak pozostałe.    

W przęśle południowym w ścianach wschodniej i zachodniej znajdują się doświetlające emporę okrągłe otwory okienne, ujęte w głębokie, tynkowe opaski.

Wnętrze: jednoprzestrzenne z balkonem emporą w części południowej. We wnętrzu czytelny podział na trzy części-przęsła. Części południowa z emporą i północna z ołtarzem przykryte są pełnymi łukami sklepiennymi, część centralna z sarkofagami przykryta jest wycinkiem kopuły ze świetlikiem w centrum. Ściany artykułowane i dekorowane. Wsparte na niewielkim, słabo wyodrębnionym cokole łuki arkad wsparte są na pilastrach oraz na słabo wyodrębnionym profilowanym gzymsie biegnącym wzdłuż długich ścian. Artykulacja ścian została podkreślona kolorystyką. Powierzchnia ścian dekorowana delikatnym boniowaniem. Ceramiczna posadzka z kwadratowych płytek w kolorze jasnopopielatym, prawie białym, w układzie w karo.

W części południowej kaplicy empora podtrzymywana przez dwie kolumny o doryckich kapitelach i kanelowanych trzonach, odgrodzona od wnętrza metalową, kutą, ażurową barierą, przy której w centrum zwrócona w stronę wejścia tablica upamiętniająca poległych w czasie I wojny światowej mieszkańców Kopic . Na ścianie północnej kamienny przyścienny ołtarz. Mensa w postaci prostego kamiennego blatu wspartego na 4 jońskich kolumnach. Powyżej kamienny krucyfiks z pełnoplastyczną rzeźbą Chrystusa.

W centrum w pobliżu ścian wschodniej i zachodniej dwa bliźniacze sarkofagi i ponad nimi na ścianach epitafia.

Sarkofagi. Kamienne, wykonane z piaskowca sarkofagi stoją na granitowych podstawach. Sarkofagi mają formę prostych, prostopadłościennych tumb o wyraźnie wyodrębnionych i podkreślonych narożnikach. Tumby nakryte są profilowanymi płytami. Ściany tumb dekorowane kartuszami herbowymi na tle motywów roślinnych. Na płaszczyźnie płyty wierzchniej znajduje się płaski krzyż oraz rzeźbiony, półpełny wieniec opleciony wstęgą. Na ścianach nad sarkofagami widać dwa identycznie opracowane epitafia. Płyty szarego marmuru z inskrypcją ujęte zostały w obramienia z piaskowca, którym nadano formę ramy zwieńczonej trójkątnym naczółkiem z krzyżem. Inskrypcje: relief głęboki, liternictwo ozdobne, pierwotnie – jak się wydaje – złocone. Po prawej (na ścianie wschodniej) znajduje się epitafium: hier ruchet In Gott / Johanna / Gräfin Schaffgotsch / geb.Griczik / von Schomberg-Godulla, / geb. 29. April 1842 / 21. Juni 1910 / R. i . p /

Na tablicy po lewej (na ścianie zachodniej) umieszczono epitafium: Hans Ulrich Gotthard / schaffgotsche / genant / von Rünaslau Chrittenstein. / des hail römischen Reichers / Graf und Semperfreim / Freiherr von Trachenberg / Ehrenbürger der Stadt Grottkau / geb. 16. October 1831 / gwst. 18. Februar 1915 / R. [ . p /

Stan zachowania. Pokrycie dachowe, które jest zniszczone i nieszczelne, wymaga wymiany. Wskutek zalewania wodą deszczową niektóre elementy więźby dachowej wymagają wymiany, a cała więźba zabezpieczenia środkiem impregnującym. Wskutek zalewania uszkodzeniu uległy też polichromia oraz wyprawa ścian wewnętrznych. Stan destrukcji postępuje i – niestety – ma miejsce naturalne przyspieszanie tego procesu.

 

Autorka: Barbara Gołąb

www.mauzoleumkopice.pl

 1.Rysunek rzutu mauzoleum (wg białej karty z Archiwum WUOZ-u w Opolu)

2.Mauzoleum w Kopicach. Widok od wschodu, fot. z archiwum M. Mischoka

3.-4.Mauzoleum w Kopicach. Widok od południa, fot. z archiwum M. Mischoka

5.Mauzoleum w Kopicach. Wnętrze kaplicy, fot. z archiwum M. Mischoka

 Kopice schematWUOZ w Opolu Kaplica grobowa w Kopicach fot. M. Mischok 3.ten Kaplica grobowa w Kopicach fot. M. Mischok 5 ten
Kaplica grobowa w Kopicach fot. M. Mischok ten Kaplica grobowa w Kopicach fot. M. Mischok 4 ten  

 

 

Wieża Piastowska

Wieża Piastowska - pozostałość po nieistniejącym dziś zamku książęcej dynastii Piastów, zlokalizowanym na odrzańskiej wyspie Pasiece, w części zwanej Ostrówkiem. Należy do najstarszych w kraju zabytków architektury obronnej, pełni też rolę symbolu Opola, będąc jedną z dominant sylwety miasta. Romański zamek na brzegu Odry, w obrębie wału dawnego grodu plemienia Opolan, ufundował książę Kazimierz, co wiązało się z lokacją miasta przed 1217 rokiem.

Wieżę w typie donżonu (inaczej zwanej stołpem, ośrodkiem ostatniej obrony) zbudowano później. Wzniósł ją około roku 1300 książę Bolko I, gdy Opole było już stolicą odrębnego księstwa. Wczesnogotycka, cylindryczna wieża obronna była na owe czasy budowlą ogromną i nowoczesną. Wzniesiono ją z cegły na zaprawie wapiennej, z użyciem kamienia polnego do budowy fundamentów. Szerokość jej murów u podstawy dochodzi do 3 metrów. Na poziomie ganku, tj. na wysokości ok. 9 metrów nad ziemią znajdowało się pierwotne wejście do budowli - obecne, na poziomie terenu, zostało wykute wtórnie w XX wieku. Korpus wieży dzielą gzymsy: kamienny i ceglany, zachowane częściowo jako oryginalne. We wnętrzach, na najniższym poziomie znajduje się loch głodowy; w drugiej kondygnacji kamienny portal i klatka schodowa wykuta w grubości muru prowadzą do części gospodarczej i do strażnicy. Podczas remontu z 2013r. odkryto na ceglanych ścianach wartowni ryty i znaki z epoki średniowiecza. Zwieńczenie wieży jest nowsze: XX - wieczne, utrzymane w formie stylizowanej na gotycką.

Więcej

 

bip

 

PUBLIKACJE
O ZABYTKACH OPOLSZCZYZNY

oik2012okladka

W Opolskim Informatorze Konserwatorskim z 2012 r. można Więcej >>

 

ZABYTEK CHRONIONY
PRAWEM