Polichromie
 



więcej

Budownictwo drewniane



więcej

Dziedzictwo wsi



więcej

Zabytki techniki



więcej

Inne
 



więcej
 

Wyjątkowym rodzajem dziedzictwa architektonicznego ziemi opolskiej są kościoły drewniane. Stanowią zapis historii w krajobrazie, tym cenniejszy, że krajobraz ów zmienia się dosłownie na naszych oczach, zatracając, gubiąc, najczęściej bezpowrotnie czynnik tradycji, w pogoni za nowoczesnością i wygodą. Pomimo swojej nietrwałości i stosunkowo niewielkiej odporności na zjawiska atmosferyczne, związane z klimatem, drewno – paradoksalnie – było od zarania dziejów najbardziej rozpowszechnionym materiałem budowlanym we wszystkich krajach europejskich. Drewno jako budulec używane było także w okresie przedhistorycznym, daleko przed powstaniem organizmów państwowych.  

Budownictwo z drewna stanowiło przez wieki swoisty, dominujący typ panoramy naszego kraju, związany z warunkami geofizycznymi i lokalnymi tradycjami etnicznymi. Budownictwo sakralne od czasów przyjęcia chrześcijaństwa miało zazwyczaj charakter reprezentacyjny, kościoły dominowały w jednostkach osadniczych, stanowiąc zazwyczaj ich centra kulturowe, często akcentowane lokalizacją czy okazałą formą, z czasem powstawaniem wież, górujących nad otoczeniem. Bardzo często wznosili je najlepsi budowniczowie i artyści „Ad majorem Dei gloriam” ; czasami dzieła architektury kościelnej powstawały jako rezultat mecenatu szlacheckiego czy magnackiego. Najczęściej jednak to zwykli wiejscy cieśle w obrębie pokoleniowej tradycji potrafili, budując kościół, wznieść się na wyżyny swojego kunsztu. To budowanie i późniejsze użytkowanie świątyni było przede wszystkim emanacją duchowości, jako „modlitwa w drewnie”, wyraz tradycyjnej pobożności i talentów w służbie wiary. Funkcja sakralna, wciąż żywa i potrzebna w społeczeństwie, przyczynia się dziś do przetrwania tych zabytków i daje nadzieję na ich zachowanie dla przyszłych pokoleń. Odmiennie, niestety niż wiele innych kategorii zabytków, które zostały kompletnie przetrzebione przez ofensywę współczesności i nie przetrwają w najbliższej perspektywie ; jak wiejskie chałupy drewniane, karczmy i zajazdy czy obiekty wiejskiego czy małomiasteczkowego rzemiosła i przemysłu : wiatraki, młyny, spichlerze, których nieliczne zachowane okazy znalazły schronienie w skansenach. Kościoły drewniane trwają, pomimo licznych zagrożeń, które nie są bagatelne. Dość wymienić kilka najgroźniejszych, zachodzących w dziedzinie świadomości jak np. zjawisko postępującej sekularyzacji, której zatrważającym przejawem są celowe podpalenia świątyń i kradzieże znajdujących się w nich dzieł sztuki (we współczesnej świadomości zdaje się zanikać pojęcie świętokradztwa) ; społeczne poczucie nienadążania za nowoczesnymi trendami, wręcz „zacofania” i biedy, którego synonimem w wielu środowiskach stał się kościół drewniany. Zagrożenia natury ogólniejszej, tj. stosunku państwa do dziedzictwa narodowego i związanych z tym możliwości finansowych państwowych agend. Częstokroć możliwości dotowania bardzo kosztownych prac konserwatorskich i budowlanych są ograniczone. Na szczęście można w ostatnich dekadach zaobserwować proces przejmowania odpowiedzialności za stan dziedzictwa przez lokalne samorządy i oddolne organizacje społeczne. Także księża – administratorzy nieruchomości przejawiają coraz częściej wyższy poziom świadomości i zaangażowania. Przeciwdziała się na coraz większą skalę przyczynom technicznym destrukcji świątyń drewnianych, wynikającym z samego charakteru nietrwałego budulca, jakim jest drewno tj. pożarom i zniszczeniom biologicznym materiału przez grzyby, owady i wilgoć. W kilku przypadkach, (niestety, nie tylko w stosunku do obiektów najcenniejszych – większość z nich wciąż jeszcze czeka) udało się pozyskać fundusze na montaż nowoczesnego systemu gaszenia ognia za pomocą rozpylonej przez specjalne dysze mgły wodnej, tzw. systemu FOG, przejętemu ze Skandynawii, gdzie państwo otacza opieką kilkadziesiąt ostatnich już drewnianych świątyń masztowych (stavkyrk). Sukcesywnie montuje się w opolskich drewnianych kościołach systemy alarmów przeciwpożarowych i przeciwwłamaniowych, czasem dzieje się to w sposób zorganizowany, w większej skali jak np. na terenie powiatu kluczborskiego, który może pochwalić się największą ilością tych zabytków. Pojawiają się w obrocie handlowym coraz doskonalsze preparaty służące do impregnacji, czy ochrony drewna przed czynnikami biotycznymi, coraz skuteczniejsze są sposoby zabezpieczeń i zamknięć, czy alarmów montowanych w kościołach. Potencjał ochronny jest zatem znaczny, lecz jak zawsze, w ostatecznym rozrachunku osiągnięte wyniki zależeć będą od zaangażowania indywidualnych osób, lub zbiorowości posiadających odpowiednią świadomość – unikalnego charakteru tych zabytków, ich wielkiego znaczenia dla krajobrazu kulturowego i wartości jakie w sobie noszą.

 

Lp

 

GMINA, POWIAT

 

 

MIEJSCOWOŚĆ

 

KOŚCIOŁY, KAPLICE, DZWONNICE

 

DATOWANIE

1.

Baborów,

powiat Głubczyce

 

Baborów

 

kościół cmentarny , pw. św. Józefa

 

ok. 1700 - 1702 r.

2.

Byczyna,

powiat Kluczbork

 

Biskupice

 

-//-                filialny, poewangelicki, obecnie pw. św. Jana Chrzciciela

 

ok. 1718 r.

3.

-//-

Gołkowice

-//-                   fil.,     poewangelicki, pw. św. Jana Chrzciciela

1766 r.

4.

-//-

Miechowa

-//-                   fil.,     poewangelicki, pw. św. Jacka

XVI w.

5.

-//-

Proślice

-//-                   fil.,     poewangelicki, pw. Najśw. Serca Pana Jezusa

1580 r.

6.

-//-

Jakubowice

-//-                    fil.,      poewangelicki

1585 r.

7.

Bierawa,

powiat kozielski

 

 

Dziergowice

 

                  kaplica ryglowa (szachulcowa)

 

1794 r.

8.

Cisek   -//-

Miejsce Odrzańskie

 

                  kościół. fil., pw. św. Walentego

2 poł XVIII w.

9.

 

-//-

 

Przewóz

(do 1937 roku Gierałtowice)

 

-//-                    fil. pw. św. Judy Tadeusza

                         

z 1559 r.

remontowany w 1711 roku, przeniesiony w 1937 roku.

10.

Dobrodzień,

powiat Olesno

 

Dobrodzień

 

-//-                  fil. pw. św. Walentego

 

 

1630 r.

11.

-//-

Szemrowice

                           kaplica cmentarna

XVIII w.

12.

Dobrzeń,

powiat Opole

 

 

Dobrzeń Wielki

-//-         odpustowy , pw.   św. Rocha

1658 r.

13.

Głogówek,

powiat Prudnik

 

Głogówek

 

kościół ryglowy, cmentarny ; pw. Św. Krzyża

1705 r.

Fundacja mieszczanki Anny Pietruszki

14.

-//-

Rzepce

-//-   fil.   pw. św. Jakuba Starszego

1751 r.

15.

Gorzów Śląski, powiat Olesno

 

Goła

 

-//- fil. pw. św. Mikołaja

 

XVII/ XVIII w.

16.

-//-

Jamy

-//-paraf. pw. św. Małgorzaty

1792 r.,

Wnętrze odnowione w 1888 r.

17.

-//-

Kozłowice

-//- fil. pw. św. Jana Chrzciciela

1 poł XVII w.

18.

-//-

Uszyce

-//-paraf. pw. Wniebowzięcia NMP

XVI, XVII   w.

19.

 

Gogolin,

powiat Krapkowice

Malnia (przeniesiony po 1945r. z Kostowa )

 

 

-//-   paraf.. pw. św. Augustyna, dawniej ewangelicki

 

1801 r.

20.

 

Kluczbork,

powiat Kluczbork

 

Bąków

 

k – ł parafialny, pw. Wniebowzięcia NMP

 

XV / XVI w.

21.

-//-

Maciejów

-//-   ewangelicki

 

XVI / XVII w.

22.

-//-

Ligota Górna

 

kaplica cmentarna

1787 r.

23.

Komprachcice, powiat Opole

Ochodze

( do 1940 roku w Komprachcicach )

k – ł  paraf. pw. św. Marcina

1702 r.

24.

Lasowice Wielkie, powiat Kluczbork

 

Chocianowice

 

-//-   parafialny, pw. Nawiedzenia NMP z 1662 r. Zbudowany pod patronatem Zakonu Krzyżowców z Czerwoną Gwiazdą

 

 

1663 r.

25.

-//-

Laskowice

-//-   fil. pw. św. Wawrzyńca

1686 r.

26.

-//-

Lasowice Małe

-//-     fil. pw. Wniebowzięcia NMP

1688 r.

27.

-//-

Lasowice Wielkie

-//-     paraf. pw. Wszystkich Świętych

1599 r.

28.

-//-

Wędrynia

-//-     fil. pw. Jana Chrzciciela

1791 r.

29.

Lubsza,

powiat Brzeg

 

Czepielowice

 

k – ł  ryglowy, paraf. pw. Najświętszego Imienia Marii

 

1688 r.

30.

-//-

Lubsza

-//-   ryglowy,   pw. NMP

 

31.

Łubniany, powiat Opole

Kolanowice (do 1812 roku w Opolu )

 

-//-   fil. pw. św. Barbary

1678 r.

32.

Namysłów powiat Namysłów

 

 

Baldwinowice

 

-//-       fil., pw. św. Trójcy

 

1592 r.

33.

-//-

Krasowice

k – ł ryglowy, fil. pw. Matki Boskiej Częstochowskiej

1620 r.

34.

-//-

Michalice

k – ł paraf. pw. Św. Michała Archanioła

1614 r.

35.

-//-

Smarchowice Śl.

k - ł fil., pw.Św. Krzyża

1603 r.

36.

-//-

Woskowice Mł.

-//-       paraf.pw. św. Wawrzyńca

 

37.

-//-

Kowalowice

kaplica drewniana w parku podworskim

XIX   w.

38.

Niemodlin, powiat Opole

 

Lipno

 

kaplica drewniana

 

XVIII w.

39.

Murów, powiat Opole

 

Radomierowice

 

k - ł ryglowy, poewangelicki ; ob. pw. Wniebowzięcia NMP

 

1753, 1866

40.

Olesno,

powiat Olesno

 

Borki Wielkie

 

k – ł drewniany,cmentarny, pw. śś. Marcina i Bartłomieja

 

1697 r.

41.

-//-

Boroszów

-//-                                fil. pw. św. Marii Magdaleny

1679 r.

42.

-//-

Grodzisko

-//-                                fil. pw.. św. Rocha

1710 r.

43.

-//-

Olesno

-//-                                paraf. pw. św. Anny

1518 r.

44.

-//-

Sowczyce

(do 1916 roku w Łomnicy)

-//-              cmentarny,fil. pw. św. Antoniego z Padwy

1586

45.

-//-

 

Stare Olesno

 

-//-                             paraf. pw. św. Marii Magdaleny

1680 r.

46.

 

-//-

 

Wachów

 

-//-                                fil. pw. św. Wawrzyńca

 

 

1706 r.

47.

 

Olszanka,

powiat Brzeg

 

Obórki

 

kościół drewniano-murowany pw. śś. Piotra i Pawła, polsko-katolicki. Konstrukcja zrębowa, sumikowo-łątkowa, ryglowa, murowana gotycka zakrystia

 

 

XVI, XVII, XVIII wiek ; 1965 odbudowa wieży

48.

-//-

Krzyżowice

k-ł murowano–drewniany, filialny, pw. Wniebowzięcia NMP. Konstrukcji ryglowej, z drewnianą wieżą i murowanym XV-wiecznym prezbiterium

 

XV wiek prezbiterium ;

1580 nawa z wieżą

49.

Pawłowiczki, powiat Koźle

Radoszowy

k-ł drewniany pw. św. Jadwigi

1730 r.

50.

-//-

Gościęcin

-//-     fil. odpustowy, pw. św. Brykcjusza

1661 r.

51.

Popielów,

powiat Brzeg

 

Popielów

 

-//-     cmentarny, pw. św. Andrzeja

 

1654 r.

52.

 

Praszka,

powiat Olesno

 

 

Wierzbie

 

-//-     paraf. pw. św. Leonarda

 

XVI w.

53.

Radłów,

-//-

Biskupice

-//- paraf. pw. św. Jadwigi

1718 r.

54.

Rudniki,

-//-

Jaworzno

-//- paraf. pw. Trójcy św.

XVI, przebudowy w

XVII, XVIII wieku

55.

-//-

Żytniów

( do 1817 roku Trzcinica )

 

 

-//- paraf. pw. św. Marcina

XVII , XIX w.

56.

Strzelce Opolskie, powiat Strzelce

Szczepanek

(do roku 1962 w Polskiej Nowej Wsi )

 

-//-   fil. pw. Nawiedzenia NMP

1668 r.

57.

-//-

Strzelce Op.

-//-   fil. pw. św. Barbary

1683 r.

58.

Świerczów,

Powiat Namysłów

Biestrzykowice

k – ł murowano – drewniany (nawa), paraf. pw. Wniebowzięcia NMP

1639 r.

59.

Turawa,

powiat Opole

Zakrzów Turawski

-//- fil.pw. śś. Piotra i Pawła

1658 r.

60.

-//-

Bierdzany

-//-   paraf. pw. św. Jadwigi

1711 r.

61.

Ujazd,

powiat Strzelce

 

Klucz

 

-//-   paraf. pw. św. Elżbiety

 

1748 r.

62.

-//-

Olszowa

-//-   fil. pw. Matki Boskiej Śnieżnej

 

1650 r.

63.

 

-//-

 

Zimna Wódka

 

-//-   fil. pw. św. Marii Magdaleny

 

1650 r.

64.

Wołczyn,

Powiat Kluczbork

 

Brzezinki

 

k – ł fil. pw. Narodzenia NMP

1550 r.

65.

-//-

Komorzno

-//-                   fil. pw. św. Jadwigi

1753 r.

66.

-//-

Krzywiczyny

-//-                   par. pw. Trójcy św.

1623 r.

67.

-//-

Rożnów

-//-                   fil . pw. Trójcy Św.

1788 r.

68.

-//-

Wierzbica Górna

-//-                   fil. pw. św. Jacka

1688 r.

69.

-//-

Wierzbica Dolna

-//-                   fil. pw. Podwyższenia Krzyża Św.

1688 wieża,

1939 rekonstrukcja korpusu

70.

-//-

Świniary Wielkie

-//-               fil. pw. św. Bartłomieja

1672 r.

71.

-//-

Gierałcice

-//-                 ewangelicki

XVII

72.

Zębowice,

powiat oleski

Radawie

-//-                 par. pw. Podwyższenia Krzyża Św.

XVIII w.

 Layer 0

bip

 

PUBLIKACJE
O ZABYTKACH OPOLSZCZYZNY

Poradnik strona tytuowa

Zachęcamy do przeczytania poradnika  Więcej >>

 

link

 

ZABYTEK CHRONIONY
PRAWEM